Endovenöz Lazer Ablasyon Nasıl Yapılır?

Endovenöz lazer ablasyon, yetmezlikli bir toplardamarın içine ince bir lazer lifi yerleştirilip damarın içeriden ısıyla kapatılmasıdır. İşlem lokal anestezi altında, kesi yapılmadan, iğne giriş yerinden ve ultrason eşliğinde yapılır. Tek bacak için çoğu zaman 30-60 dakika sürer ve kişi aynı gün yürüyerek evine döner.

Kısaltması EVLA olan bu yöntem, en sık büyük ve küçük safen ven gibi düz seyirli ana toplardamarlarda kullanılır. Kapatılan damar zamanla vücut tarafından emilir, kan da sağlam derin toplardamarlar üzerinden kalbe dönmeye devam eder. Hazırlıktan ilk kontrole kadar işlemin her adımının bir amacı vardır ve bunları önceden bilmek işlem gününü daha sakin geçirmeyi kolaylaştırır.

Lazer varis işlemi kimler için düşünülür?

Lazer varis işlemi, Doppler ultrasonda ana toplardamarda reflü saptanan kişilerde gündeme gelir. Reflü, kanın bozuk kapakçıklardan geriye, ayağa doğru kaçmasıdır. Yüzeyel toplardamarlarda 0,5 saniyeyi aşan geri akış genellikle anlamlı kabul edilir. Reflüye bacakta ağırlık, şişlik, kramp, görünür varis ya da deri değişiklikleri eşlik ediyorsa tedavi konuşulur.

Yöntem seçimi damarın çapına, derinliğine, seyrinin düz ya da kıvrımlı olmasına ve kişinin genel sağlığına göre yapılır. Çok kıvrımlı ya da deriye çok yakın damarlarda köpük tedavisi veya başka yöntemler daha uygun olabilir. Doppler'in bu karardaki yeri varis tanısında Doppler ve ultrasonografinin önemi yazısında anlatılıyor.

Aktif derin ven trombozu, gebelik, yürümeyi kısıtlayan ciddi bir hastalık ya da bacak atardamarlarında ileri darlık varsa işlem ertelenebilir veya farklı bir yol seçilebilir. Kan sulandırıcı kullanıyorsanız bunu mutlaka söyleyin; ilacı kendiniz bırakmayın, gerekli düzenlemeyi hekiminiz yapar.

İşlemden önce nasıl hazırlanılır?

Hazırlık oldukça basittir. İşlem günü hafif bir kahvaltı yapılabilir; aç kalmak çoğu zaman gerekmez, ama hekiminizin özel bir talimatı varsa ona uyun. Bacaklara krem ya da losyon sürmemek, rahat ve bol bir alt giysi seçmek işi kolaylaştırır. Hekim önerdiyse kompresyon çorabınızı yanınızda getirin.

Endovenöz lazer ablasyon öncesinde kullandığınız tüm ilaçların listesini, özellikle kan sulandırıcıları ve hormon içeren ilaçları, hekiminizle paylaşın. Önceki pıhtı öyküsü, alerjiler ve gebelik olasılığı da sorulacaktır. İşlemden 1-2 gün önce bölgedeki kılların tıraşı istenebilir. Sık yapılan hatalar için varis tedavisinden önce en sık yapılan hatalar yazısı yol gösterici olabilir.

İşlem günü nasıl ilerler?

İşlem bir ameliyathane ya da işlem odasında, steril koşullarda yapılır. Genel anestezi gerekmez. Kişi uyanıktır ve isterse işlem boyunca konuşabilir, müzik dinleyebilir ya da yalnızca gözlerini kapatıp dinlenebilir; hekim her adımda ne yapılacağını önceden söyleyerek bu süreyi daha öngörülebilir kılar. Akış genellikle şu sırayla ilerler:

1. Ayakta Doppler ile damarın seyri yeniden değerlendirilir ve deri üzerine kalemle işaretlenir.
2. Kişi sedyeye uzanır; büyük safen için sırtüstü, küçük safen için yüzüstü pozisyon verilir.
3. Giriş noktası, çoğu zaman diz hizası ya da baldırın üst kısmı, lokal anestezikle uyuşturulur.
4. Ultrason eşliğinde ince bir iğneyle damara girilir, kılavuz tel üzerinden bir kateter yerleştirilir.
5. Lazer lifi kateterin içinden ilerletilir; ucu, kasıktaki derin ven birleşim yerinin yaklaşık 1-2 cm altına konumlandırılır.
6. Damarın çevresine tümesan anestezi verilir, ardından lif yavaş yavaş geri çekilirken lazer enerjisi uygulanır.

Tümesan anestezi, damarın etrafına ultrason eşliğinde verilen bol miktarda seyreltilmiş lokal anestezik sıvıdır. Üç işi birden yapar: bölgeyi uyuşturur, damarı sıkıştırarak lifin duvara temasını artırır ve çevredeki deri ile sinirleri ısıdan korur. Sıvı verilirken birkaç noktada iğne batışı hissedilir. Kısa sürer.

Lazerle damar kapatma nasıl çalışır?

Lazer ışığı damar duvarında ve içindeki kanda ısıya dönüşür. Isı, damar duvarındaki proteinleri büzer ve damarın iç yüzeyini hasarlar. Ardından damar büzüşerek kapanır. Kapanan damar ilk haftalarda ele sert bir kordon gibi gelebilir. Bu beklenen bir durumdur. Aylar içinde bağ dokusuna dönüşür ve çoğu zaman ultrasonda bile zor seçilir hale gelir.

Farklı cihazlarda farklı dalga boylarında lazer kullanılır; örneğin 1470 nm gibi suya daha fazla emilen dalga boyları ve ışığı çevreye dağıtan radyal uçlu lifler yaygınlaşmıştır. Hangi cihazın kullanıldığından çok, damarın doğru seçilmesi ve enerjinin uygun verilmesi önemlidir. Lazerle damar kapatma ile radyofrekans aynı mantıkla çalışır; ikisi de damarı içeriden ısıtarak kapatan termal yöntemlerdir.

Yan dallardaki varisler ne olur?

Ana gövde kapatıldığında, ondan beslenen yüzeydeki kıvrımlı varislerin bir kısmı zamanla söner. Bir kısmı ise ayrıca tedavi gerektirebilir. Bunlar aynı seansta küçük deliklerle çıkarılabilir ya da 4-6 hafta sonra köpük tedavisiyle ele alınabilir. Planı hekim, işlem öncesi Doppler bulgularına göre yapar.

İşlemden sonraki günlerde neler beklenir?

İşlemin hemen ardından kompresyon çorabı ya da bandaj uygulanır ve kişiden 20-30 dakika yürümesi istenir. Çoğu kişi aynı gün ya da 1-2 gün içinde masa başı işine dönebilir. Ağır egzersiz, sauna ve sıcak banyo genellikle 1-2 hafta ertelenir. Çorabın kaç gün giyileceği hekime ve uygulanan yönteme göre değişir; doğru çorap seçimi için varis çorabı seçimi yazısına göz atabilirsiniz.

Uyluğun iç yüzünde morluk, hassasiyet ve bir ip gerilmiş gibi çekme hissi sık görülür. Endovenöz lazer ablasyon sonrası bu his çoğu zaman 3-10. günler arasında belirginleşir, sonra azalır. Endişe verici değildir. Hekimin önerdiği ağrı kesici ve yürüyüş rahatlatır. İlk kontrol Doppler'i genellikle 1-2 hafta içinde yapılır; amaç damarın kapandığını ve derin toplardamarda pıhtı olmadığını görmektir.

EVLA'nın olası yan etkileri nelerdir?

EVLA kapalı bir yöntemdir, ama her tıbbi işlem gibi yan etki olasılığı taşır. Morluk, sertlik ve geçici ağrı en sık görülenlerdir. Çoğu kendiliğinden geçer. Kapatılan damarın hattında kahverengi renk değişimi olabilir ve aylar içinde soluklaşır. Damar sinire yakınsa, özellikle baldırda, geçici uyuşma ya da karıncalanma gelişebilir.

Deri yanığı, enfeksiyon ve derin toplardamara uzanan pıhtı seyrek görülür; olasılık düşüktür ama sıfır değildir. Baldırda belirgin şişlik, artan ağrı, nefes darlığı ya da ateş fark ederseniz beklemeden hekiminize ulaşın; nefes darlığında 112 aranmalıdır. Pıhtı belirtileri için derin ven trombozu yazısına bakabilirsiniz. Kapatılan damar çoğu kişide kapalı kalır, ancak varis oluşturma eğilimi devam ettiği için yıllar içinde başka damarlarda yeni varis görülebilir. Tekrarlama sorusu ameliyat olan varis tekrar eder mi yazısında ayrıntılı ele alınıyor.

Sık sorulan sorular

İşlem sırasında acı hissedilir mi?

Lokal anestezi iğneleri sırasında batma ve kısa süreli yanma hissedilir. Tümesan anestezi verildikten sonra çoğu kişi belirgin ağrı duymaz; sıcaklık ya da basınç hissi olabilir. His kişiden kişiye değişir.

Hastanede yatmak gerekir mi?

Genellikle hayır. İşlemden 1-2 saat sonra kişi evine gidebilir. Araç kullanmak için o gün bir refakatçi bulundurmak pratik olur.

Her iki bacak aynı gün yapılabilir mi?

Bazı durumlarda yapılabilir, bazı durumlarda iki bacak birkaç hafta arayla planlanır. Karar, damarların yaygınlığına, verilecek anestezik miktarına ve kişinin genel durumuna göre hekim tarafından verilir.

Endovenöz lazer ablasyon, uygun kişide kısa süren ve hızlı günlük hayata dönüş sağlayan bir yöntemdir. Yöntemin ayrıntıları ve kimlerde tercih edildiği lazerle varis tedavisi sayfasında yer alıyor. Size uygun olup olmadığını öğrenmek için bir kalp ve damar cerrahisi uzmanına muayene olmak ve Doppler ile değerlendirilmek en sağlıklı adımdır.

Bilgilendirme notu: Bu içerik genel bilgi verir; tanı ve tedavi yerine geçmez. Bacaklarınızda ya da damarlarınızda fark ettiğiniz bir değişiklik için bir kalp ve damar cerrahisi uzmanına başvurun.