Köpük tedavisi kaç seans sürer sorusunun herkes için geçerli tek bir cevabı yok. İnce ve sınırlı yan dal varislerinde 1-2 seans çoğu zaman yeterli olurken, iki bacakta yaygın ve geniş varisleri olan birinde 3-4 seans ya da daha fazlası gerekebilir. Seans sayısını damarın çapı, uzunluğu, kaç bölgenin tedavi edileceği ve damarın ilk seansa verdiği yanıt belirler.
Tıbbi adıyla köpük skleroterapi, sıvı haldeki sklerozan ilacın hava ya da başka bir gazla karıştırılıp köpük haline getirilmesi ve ultrason eşliğinde varisin içine verilmesidir. Köpük, damarın içindeki kanı iterek duvarla doğrudan temas eder ve duvarın büzüşüp kapanmasını sağlar. Yöntemin genel özelliklerini köpük skleroterapinin avantajları yazısında okuyabilirsiniz. Planlama tarafı ise ayrı bir konudur. Kaç seans yapılacağı, aralıkların ne kadar olacağı ve toplam süre birlikte düşünülür.
Köpük tedavisi kaç seans sürer, neye bağlıdır?
İlk belirleyici damarın büyüklüğüdür. Çapı 3-4 mm olan kıvrımlı bir yan dal genellikle tek seansta iyi yanıt verir. Geniş damar farklıdır. Çapı daha geniş damarlarda köpük kan tarafından daha hızlı seyreltilir ve damarın tamamen kapanması için ek seans gerekebilir. Damarın uzunluğu ve kaç ayrı kümenin bulunduğu da önemlidir; uyluktan ayak bileğine uzanan bir varis ağı, diz arkasındaki küçük bir kümeden daha fazla seans ister.
İkinci belirleyici güvenlik sınırıdır. Bir seansta verilebilecek köpük miktarının bir üst sınırı vardır. Bu nedenle yaygın varislerde tedavi bilinçli olarak birden fazla seansa bölünür; her seansta bir bölge ele alınır. Üçüncü olarak, daha önce tedavi görmüş ve yeniden gelişmiş varisler ile karmaşık seyirli damarlar çoğu zaman daha fazla seans gerektirir. Son olarak kişinin damar yapısı ve ilacın etkisine verdiği yanıt da sonucu etkiler. Soruyu en net cevaplayan şey, işlem öncesi Doppler haritası ve ilk seanstan sonraki kontroldür.
Seans aralığı nasıl belirlenir?
Aynı bölgeye iki seans arasında, ilk seansın etkisinin oturması için beklenir. Kapanan damarın sertleşmesi, çevredeki iltihabi tepkinin yatışması ve kontrol muayenesinde hangi kısmın açık kaldığının görülmesi zaman alır. Aralık çoğu zaman birkaç haftadır; sık kullanılan aralık 2-6 hafta arasıdır. Farklı bölgeler tedavi ediliyorsa, örneğin önce sağ sonra sol bacak, seanslar daha sık planlanabilir.
Beklemek boşuna değildir. İlk seansta kapanmış görünen bir damarın bir kısmı birkaç hafta içinde kısmen yeniden açılabilir. Kontrol muayenesinde hekim Doppler ile damarı inceler ve yalnız açık kalan kısmı tedavi eder. Böylece gereksiz ilaç kullanımı önlenir.
Bir seans ne kadar sürer?
Tek bir köpük skleroterapi seansı genellikle 15-30 dakika sürer. Önce damarlar ayakta işaretlenir, ardından kişi sedyeye uzanır. Ultrason eşliğinde ince bir iğne ya da kanülle damara girilir ve köpük az miktarlarda, birkaç noktadan verilir. Bacak bir süre yukarı kaldırılabilir. Hemen ardından kompresyon çorabı ya da bandaj uygulanır ve kişiden 15-20 dakika yürümesi istenir.
Anestezi gerekmez; iğne batışı sırasında kısa süreli bir sızı hissedilir. Çoğu kişi aynı gün günlük işlerine döner. Ayrıntılı uygulama basamakları ve kimlerde tercih edildiği köpükle varis tedavisi sayfasında anlatılıyor.
Toplam köpük tedavisi süresi ne kadar olur?
Tek bir sınırlı varis kümesinde tüm süreç, ilk seans ve kontrol muayenesiyle birlikte genellikle 4-8 haftada tamamlanır. Yaygın varislerde 3-4 seans ve aralarındaki beklemeyle birlikte köpük tedavisi süresi 2-4 aya uzayabilir. Görsel sonucun oturması daha da uzun sürer, çünkü kapanan damarın vücut tarafından emilmesi aylar alır.
Varsayımsal bir örnek düşünelim: iki bacağında yaygın yan dal varisi olan ve ana toplardamarında reflü bulunmayan biri. Böyle birinde köpük tedavisi kaç seans sürer diye bakıldığında, her bacak için 2 seans ve aralarında 3-4 hafta bekleme gibi bir plan yapılabilir; toplam süre yaklaşık 2-3 ay olur. Kontrollerde bir bölge iyi yanıt vermişse seans sayısı azalabilir, yanıt yetersizse bir seans eklenebilir.
Planı yaparken mevsim de göz önüne alınabilir. Tedavi edilen bölgede güneş lekelenme riskini artırabildiği ve yaz sıcağında çorap giymek zorlaştığı için bazı kişiler işlemleri sonbahar ve kış aylarına planlamayı tercih eder. Zorunlu değildir. Yine de planlamada konuşulmaya değer bir konudur.
Ana toplardamarda reflü varsa sıra nasıl olur?
Yüzeydeki varisler çoğu zaman büyük ya da küçük safen ven gibi bir ana toplardamardaki reflüden beslenir. Reflü, kanın kapakçıklardan geriye kaçmasıdır. Böyle bir durumda yalnız yüzeydeki varisleri köpükle kapatmak, kaynağı açık bıraktığı için yeni varislerin daha kısa sürede gelişmesine yol açabilir. Tanıda Doppler'in neden bu kadar önemli olduğunu varis tanısında Doppler ve ultrasonografinin önemi yazısı ayrıntılı anlatıyor.
Ana gövde de köpükle tedavi edilebilir. Ancak geniş çaplı ana gövdelerde damarın zamanla yeniden açılma olasılığı ince damarlara göre daha yüksektir. O yüzden bu damarlarda lazer, radyofrekans ya da yapıştırma gibi seçenekler de konuşulur; lazer işleminin nasıl yapıldığını endovenöz lazer ablasyon yazısında bulabilirsiniz. Sık uygulanan bir sıra, önce ana gövdenin kapatılması, ardından 4-6 hafta sonra kalan yan dalların köpükle tedavisidir. Yöntem seçimine Doppler bulgusu, damar çapı ve kişinin durumuna göre hekim karar verir.
Seanslar arasında nelere dikkat edilmeli?
Her seanstan sonra hekimin önerdiği süre boyunca çorap giymek, günde birkaç kez yürümek ve uzun süre hareketsiz kalmamak önemlidir. Ağır egzersiz, sauna ve sıcak banyo genellikle birkaç gün ile 2 hafta arası ertelenir. İlk hafta beklenebilecek belirtiler varis tedavisi sonrası ilk hafta yazısında ayrıntılı anlatılıyor.
Tedavi edilen damarın üzerinde sertlik, hassasiyet ve kahverengi renk değişimi olabilir. Bazen kapanan damarın içinde kan hapsolur ve küçük, ağrılı düğümler oluşur; kontrol muayenesinde bu kanın ince bir iğneyle boşaltılması rahatlatabilir. Baldırda belirgin şişlik, nefes darlığı ya da görme bozukluğu gibi beklenmedik bir belirti olursa vakit kaybetmeden hekiminize ya da acil servise başvurun.
Sık sorulan sorular
Kılcal damarlar için de köpük kullanılır mı?
Çok ince kılcal damarlarda genellikle sıvı haldeki ilaçla yapılan skleroterapi tercih edilir. Ayrıntılar için kılcal damar tedavisi yazısına bakabilirsiniz.
Seans sayısı önceden kesin söylenebilir mi?
Muayene ve Doppler sonrası yaklaşık bir plan çıkarılabilir. Ancak damarın ilk seansa yanıtı görülmeden kesin sayı söylemek doğru olmaz; plan kontrollerde güncellenir.
Tedaviden sonra varis yeniden çıkar mı?
Tedavi edilen damar çoğu kişide kapalı kalır. Ancak varis oluşturma eğilimi devam ettiği için yıllar içinde başka damarlarda yeni varisler gelişebilir ve gerekirse yeniden tedavi edilebilir.
Köpük tedavisi kaç seans sürecek sorusunun cevabı, iyi bir muayene ve Doppler haritasıyla netleşir. Plan yapılırken seans sayısı kadar, ana toplardamarın durumu ve seanslar arası bekleme süresi de dikkate alınır. Bacağınızdaki varisler için hangi planın uygun olduğunu öğrenmek için bir kalp ve damar cerrahisi uzmanına muayene olmak en sağlıklı başlangıçtır.
Bilgilendirme notu: Bu içerik genel bilgi verir; tanı ve tedavi yerine geçmez. Bacaklarınızda ya da damarlarınızda fark ettiğiniz bir değişiklik için bir kalp ve damar cerrahisi uzmanına başvurun.
Bilgilendirme notu
Bu yazı kalp ve damar cerrahisi kaynaklarına dayanan genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararı için hekim muayenesi gereklidir. Varis şikâyetleriniz için randevu alabilirsiniz.